Παρατηρητήριο χορού
γράφοντας ως χορευτής, δημοσιευμένα και ανέκδοτα κείμενα, Κωνσταντίνος Μίχος
ΤΟ ΑΙΣΘΗΜΑ ΤΗΣ ΕΥΤΥΧΙΑΣ ΟΤΑΝ ΓΙΝΕΤΑΙ ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΙΝΑΙ ΑΝΑΤΡΕΠΤΙΚΟ
Ημερολόγιο παραστάσεων "Superstar" Ομάδα Griffon
κριτικές
Superstar
Ομάδα Griffon
Ημερολόγιο παραστάσεων "Οι Τσένσι"
Ημερολόγιο παραστάσεων: Beach byrds
Το μήνυμα για την Παγκόσμια Ημέρα Χορού
«….ὸ Ντόκινς μὰς θέλει Ἃγγλους, ὸ Ρουγάν Γάλλους, ὸ Κατακάζης Ρούσσους και δεν ὰφήσετε κανέναν Ἓλληνα – πῆρε ὸ καθείς σας το μερίδιον του᾽ μᾶς καταντήσατε μπαλαρίνες σας´…..».
Σε αυτό το απόσπασμα από τα Απομνημονεύματα του στρατηγού Μακρυγιάννη βρήκα την πρώτη αναφορά για τον χορό στη σύγχρονη ελληνική γραμματεία.
Το τίμημα του είναι η υπενθύμιση της αρνητικής χροιάς που είχε για αιώνες ο χορός, καθώς ο στρατηγός προσπαθώντας να κατηγορήσει τις ξένες δυνάμεις για τις επεμβάσεις στην πολιτική ζωή της χώρας, παρομοιάζει τους Έλληνες με μπαλαρίνες! ταυτίζοντας την υποτέλεια με τις χορεύτριες.
Προσπερνώ την έκπληξη μου για το ότι στα 1832, υποτίθεται ότι τα Απομνημονεύματα γράφτηκαν ανάμεσα στα 1827 και 1840, όταν η Αθήνα ήταν ακόμα ένα χωριό, η λέξη μπαλαρίνες ήταν μέσα στην καθομιλουμένη γλώσσα. Τι χορό άραγε να είχε δει ο στρατηγός Μακρυγιάννης; Που; Στο εξωτερικό δεν είχε πάει. Φαντάζομαι μέσα στους περιοδεύοντες ξένους μουσικούς θιάσους με αποσπάσματα από όπερες και οπερέτες που ερχόντουσαν είχαν προσθέσει και κάτι σαν χορεύτριες. Γνωρίζω μόνο την ιστορία του αγωνιστή του '21 Αντρέα Λόντου ο οποίος όταν αντίκρισε την γάμπα μιας υψίφωνου τραγουδίστριας, στο θέατρο που υπήρχε στην πλατεία θεάτρου και τώρα στον χώρο του θα γίνει ξενοδοχείο, αναφώνησε το περίφημο «Ας πάει και το παλιάμπελο».
Θα προσπεράσω και το παγιωμένο επί αιώνες αντρικό βλέμμα πάνω στις χορεύτριες ως ηδονοβλεπτικά σημεία και αντικείμενα σεξουαλικής συναλλαγής. Δεν θα σταθώ ούτε και στις αμφιβολίες αν το κείμενο είναι αληθινό ή δημιουργία του Ιωάννη Βλαχογιάννη που το ‘‘ανακάλυψε’’ το 1904 διότι η ίδια αντίληψη για τις χορεύτριες ίσχυε έως και τις αρχές του 20ου αιώνα και έπρεπε να έρθει ο σύγχρονος χορός για να την αλλάξει, και αυτό δεν έγινε με ευκολία αν θυμηθούμε την περίφημη κριτική για την Μάρθα Γκράχαμ ότι κάνει στην σκηνή ότι κάνει στο κρεβάτι της.
Αυτό που με εντυπωσιάζει και είναι και το αληθινό για μένα μήνυμα της ημέρας είναι η συνειδητοποίηση ότι μετά από 200 χρόνια κανείς πια δεν μπορεί να ταυτίσει όποιον ασχολείται με τον χορό με κοινωνική παθητικότητα. Έχει παρέλθει η εποχή που η λέξη διεκδίκηση ήταν άγνωστη στο χορό, έχω βρει ελάχιστες απεργίες χορευτών στους προηγούμενους αιώνες. Πέρασαν τα χρόνια που μια ομάδα χορού ήταν η μοναδική απεργοσπάστης στο φεστιβάλ της Αβινιόν το Μάη του 68 και ο Μπεζάρ γινόταν ο μόνος χορογράφος που το όνομα του έμπαινε σε πλακάτ διαδηλωτών ριμάροντας με του δικτάτορα Σαλαζάρ. Σἠμερα φαίνεται αδιανόητο ότι σχεδόν πριν απὀ μια δεκαετία ακουγόταν σε δημόσια συζήτηση συναδέλφων για το μέλλον του χορού στην Ελλάδα σαν σοβαρή πρόταση η ελπίδα να προσεγγιστεί η σύζυγος του πρωθυπουργού μήπως λυθούν τα προβλήματα του χώρου μας.
Σε αντίθεση με την φράση του στρατηγού Μακρυγιάννη, οι πρόσφατες εντυπωσιακές κινητοποιήσεις (ακόμα και 14 χρονων μαθητών μου) με αιτήματα και πέρα των συνδικαλιστικών δείχνουν μια αυτόνομη πορεία, γηγενή και ανεξάρτητη διεθνών επιδράσεων, ανήκουν στο νήμα των μοναδικών γεγονότων που χαρακτηρίζουν την σύντομη και ιδιαίτερη ιστορία του χορού στην χώρα μας. Δεν έχουν οι άλλες χώρες καταστάσεις όπως ο σύγχρονος χορός να γίνεται η βασική αισθητική της δημόσιας ζωής, γεγονότα όπως την μοναδική στο κόσμο κατάληψη κρατικής σχολής χορού όχι για εργοδοτικούς αλλά ιδεολογικούς λόγους το 1988, τη βράβευση αυτοσχεδιαστικού έργου με το κρατικό βραβείο χορογραφίας το 2000, την εισβολή στο γραφείο του υπουργού πολιτισμού το 2004.
Αυτό θα ήθελα και ως μήνυμα της Ημέρας Χορού, η αυξανόμενη κοινωνική αγωνιστικότητα και η επιθυμία να συνδεθεί με την κοινωνία να περάσουν και στις αισθητικές επιλογές του χορού.
ΥΓ "....Τρελλάθηκαν καὶ οἱ γερόντοι μὲ τῆς θεατρίνες κ᾿ ἔχασαν τὰ μυαλά τους καὶ δανείζονται καὶ πλερώνουν· καὶ οἱ δυστυχισμένοι οἱ μαθηταὶ οἱ περισσότεροι πουλοῦνε τὰ βιβλία τους καὶ μένουν χωρὶς βιβλία· καὶ γίνηκαν καὶ θὰ γένουν κι᾿ αὐτεῖνοι θεατρίνοι. Γίνηκε καὶ τοῦ Ἀναστάση Λιδορίκη τὸ παιδὶ θεατρίνος. Σὰν πάγῃ εἰς τὴν πατρίδα του, εἰς τὸ Λιδορίκι, ἂς σπουδάξῃ καὶ τοὺς πατριῶτες του τὰ φῶτα...."
Πάλι από τα απομνημονεύματα, ο στρατηγός ανήσυχος για την επίδραση της σκηνής στον κόσμο. Τι καλύτερο μήνυμα! από τότε, πέντε μόνο χρόνια μετά την επανάσταση κατά την οποία το 14% του πληθυσμού σκοτώθηκε οι συμπατριώτες μας έβρισκαν παρηγοριά και διέξοδο στην τέχνη.
ΥΓ 2. Τα μάτια μου δεν βλέπουν πια καλά, θόλωσαν ψάχνοντας να βρω πότε έγινε η πρώτη παράσταση χορού, πως και πότε μπαίνουν στην γλώσσα μας οι λέξεις, ποιος πρωτοχόρεψε σε σκηνή. Ελπίζω το περίφημο πανεπιστήμιο να φέρει και αυθεντικές εργασίες για την Ιστορία του χορού στην Ελλάδα.
Η πρώτη και η τελευταία χορογραφία σε μουσική του Μίκη
Το Τραγούδι του νεκρού αδελφού είναι και η πρώτη απόπειρα του Μίκη Θεοδωράκη για την δημιουργία ενός ολικού έργου, μιας λαϊκής όπερας, όπου κείμενο, λαϊκή μουσική και χορός έχουν κοινό θέμα και συγκλίνουν σε μορφική ενότητα αλλά ταυτόχρονα είναι και το πρώτο δείγμα της ιδεολογικής του θέσης για κοινωνική ενότητα.
Η μορφή του έργου έδινε την ευκαιρία στους χορογράφους να δοκιμάσουν το μέσο τους σε κάτι πιο σύγχρονο από τις αρχαίες τραγωδίες και πιο ρεαλιστικό και επίκαιρο από τα μπαλέτα. Στην παράσταση εκτός της μουσικής, τα κείμενα ήταν του Μίκη Θεοδωράκη, η σκηνοθεσία του Πέλου Κατσέλη και οι χορογραφίες της Ζουζούς Νικολούδη, ή οποία χόρευε τον ρόλο της Μάνας μαζί με δύο χορευτές σε ένα μιμόδραμα όπως το αποκαλούσαν τότε και είχε χορογραφήσει τρεις λαϊκούς χορευτές σε συγκεκριμένα μέρη, φαντάζομαι στα ζεϊμπέκικα.
Μου φαίνεται απίστευτο, η Ζουζού να χορεύει Μίκη. Δεν ξέρουμε πως ήταν η χορογραφία της, δεν βρήκα ούτε φωτογραφίες ούτε βίντεο. Υπάρχει μόνο ένα βίντεο από το Τραγούδι του νεκρού αδελφού όταν χορογραφήθηκε σαν αυτόνομο χορόδραμα από την Ραλλού Μάνου τον Απρίλη του 1962 σε σκηνοθεσία Μιχάλη Κακογιάννη https://www.youtube.com/watch?v=fDMsfkW2s6g. Το σύντομο βίντεο από αυτή την παράσταση δεν μου επιτρέπει να κρίνω το έργο της Μάνου, είναι δύσκολο να κρίνουμε με τα μάτια του παρόντος αλλά και με τα προβλήματα που δημιουργεί η στατικότητα και η εξαφάνιση της προοπτικής από την κάμερα και η διαφορά καρέ στην μεταγραφή. Παρόλα αυτά βλέπω ότι έχει και αυτή δυο χορευτές εκατέρωθεν της, για να εικονοποιήσει τον εμφύλιο ανάμεσα σε αδέλφια και χορεύει τον ρόλο της μάνας ανάμεσα τους. Δεν μπορώ να μην διακρίνω την αντίληψη του ζωντανέματος των στάσεων από αγγεία και αγάλματα σαν μόνη πηγή έμπνευσης που είχαν οι παλαιοί χορογράφοι σύγχρονου χορού, η οποία με αίτημα την πιστότητα στα υλικά απομεινάρια της αρχαιότητας κατέληγε σε πόζες με σφιχτά σώματα. Όταν συγκρίνουμε αυτή την έντεχνη χορογραφία με το ζεϊμπέκικο που χορεύουν με πολύ πιο λυμένο σώμα στους γοφούς και εσωτερική πνοή στην σχέση με το έδαφος οι επαγγελματίες και ερασιτέχνες ηθοποιοί στον Δράκο του Κούνδουρου, αναδεικνύεται το πρόβλημα που αντιμετώπιζαν και αντιμετωπίζουν οι έντεχνοι χορογράφοι όταν θέλουν να συνδιαλεχθούν με λαϊκούς χορούς, το ζεϊμπέκικο δεν μπορεί να αναπαραχθεί έχοντας σαν οδηγό τον φον Λάμπαν.
Επιπλέον εκείνη την εποχή στην Ελλάδα δεν είχαν δει τις μεταπολεμικές εξελίξεις του σύγχρονου χορού, ούτε καν η ομάδα της Μάρθας Γκράχαμ δεν είχε έρθει ακόμα, θα εμφανιζόταν για πρώτη φορά στην Αθήνα μετά από ένα μήνα στις 11-13 Νοέμβριου 1962 στο θέατρο Ολύμπια της Λυρικής.
Γνωρίζουμε όμως ότι η Ζουζού Νικολούδη δεν υποστήριζε μια συγκεκριμένη τεχνική χορού για να την επιβάλει στους χορευτές της και προτιμούσε να έχει σαν δημιουργικό οδηγό της να αφήνεται στην ορμή της μουσικής. Κοιτάζοντας το βίντεο με την χορογραφία της Μάνου από το Τραγούδι του νεκρού αδελφού ξαφνικά νομίζω ότι βρήκα την λύση σε ένα άλυτο μυστήριο για το πιο διάσημο έργο του Ελληνικού χορού, τους Όρνιθες. Οι Όρνιθες χορογραφήθηκαν την πρώτη φορά από την Ραλλού Μάνου το 1959 αλλά στο επόμενο ανέβασμά τους το 1960 ο Κάρολος Κουν κάλεσε την Ζουζού Νικολούδη να χορογραφήσει. Όμως οι φωτογραφίες από τις δυο παραστάσεις δεν δείχνουν διαφορές ως προς τις βασικές στάσεις του σώματος των πουλιών και των σχημάτων στο χώρο. Τι ήταν αυτό που έκανε τον Κάρολο Κουν να αλλάξει χορογράφο; Να μια «σύγκρουση» χορογράφων, όπως και στο Τραγούδι του νεκρού αδελφού που χρονικά το χορογράφησε πάλι πρώτη η Μάνου, για την οποία δεν γνωρίζουμε τίποτα και η εξήγηση της έχει χαθεί μαζί με τους πρωταγωνιστές της. Κοιτάζοντας την χορογραφία και το στιλιζάρισμα της κίνησης στην χορογραφία της Μάνου έχω την εντύπωση ότι ίσως ο Κουν άλλαξε χορογράφο διότι επιζητούσε κάτι πιο πηγαίο, πιο διονυσιακά λαϊκό αλλά διατηρώντας τα ίδια σωματικά σχήματα των πουλιών. Όμως αυτά είναι ιστορικά μικροπροβλήματα για τον Ελληνικό χορό, ο οποίος περνούσε απαρατήρητος τότε και τώρα.
Στις κριτικές της παράστασης δεν βρίσκω καμία αναφορά για τον χορό, οι μόνες μαρτυρίες είναι για την θεωρητική σύγκρουση, άλλη μια, που είχε στηθεί στην αριστερά. Αν η δεξιά έχει σαν εργαλείο επιβολής την λογοκρισία η αριστερά έχει την κριτική από θεσμικά όργανα (Ψάξτε την Υπόθεση Γκράνιν). Η επίθεση που έγινε από την αριστερά στον Μίκη μέσα από την εφημερίδα Αυγή στις 1/11/1962 και 16/2/1963 ήταν με λίγες λέξεις ότι το έργο ήταν συναινετικό προς την δεξιά. Βρίσκουμε τις ίδιες κατηγορίες να εξαπολύονται ακόμα και σήμερα. Λϊγες μέρες μετά την πρεμιέρα, ο Θεοδωράκης σε έκτακτο τυπωμένο πρόγραμμα της παράστασης απευθυνόμενος σε προσωπικό τόνο στους θεατές περιέγραφε το όνειρο του το οποίο εν τέλει κατάφερε και πραγματοποίησε.
Διαβάστε πόσο σύγχρονος ακούγεται:
«Αγαπητέ φίλε,
Τώρα που ανέβηκε πια το ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΟΥ ΝΕΚΡΟΥ ΑΔΕΛΦΟΥ, μπορώ, νομίζω, να πω ότι ο στόχος μου ήταν κατ' αρχήν πολιτικός. Σε στιγμές τόσο κρίσιμες για το έθνος και το λαό, πιστεύω πως ο ζωντανός καλλιτέχνης πρέπει να καταπιάνεται με έργα και με ενέργειες που θα βοηθήσουν άμεσα να λυθεί η κρίση, να βρεθεί διέξοδος. Πιστεύω πώς ο μοναδικός δρόμος για να κερδίσουμε τη μάχη μπροστά στην ιστορία και στον πολιτισμό, είναι, αυτή τη στιγμή, η αληθινή ΕΝΟΤΗΤΑ. Όχι ενότητα συμβατική, σκόπιμη. Ενότητα τακτική — αλλά ενότητα ουσιαστική όλων των Ελλήνων.
Ανήκω στην προοδευτική παράταξη. Σήκωσα το βάρη του διχασμού. Όμως είμαι έτοιμος να δώσω το χέρι και να ξεχάσω για πάντα, τα μαρτύρια και τις εξορίες, αν πρόκειται να συμφωνήσουμε γύρω από ένα πλατύ πρόγραμμα που θα εξασφαλίζει την αναγέννηση της πατρίδας.
Ξέρω ακόμα πως αν αυτή τη στιγμή δεν βρεθεί ο τρόπος για να γίνει αυτή η ενότητα πραγματικότητα, μας περιμένουν καινούργιες σκληρές δοκιμασίες που θα καθυστερήσουν σε βαθμό επικίνδυνο την παρουσία του έθνους μας ανάμεσα στη μεγάλη οικογένεια των λαών της γης, καθώς ο ένας με τον άλλον μπαίνουν στο δρόμο της δημιουργικής αναγέννησης……»
Δεν μπορώ να πάρω πολιτική θέση για αυτή την διαμάχη σε εκείνους τους καιρούς. Τον ίδιο μήνα απαγόρευαν στον Βάρναλη να ταξιδέψει στην Βουλγαρία, σε διαδήλωση καπνεργατών στο Ξηρόμερο Αγρινίου οι χωροφύλακες πυροβολούσαν και σκότωναν τον καπνεργάτη Μήτσο Βλάχο και τραυμάτιζαν δυο επτάχρονα παιδιά, η δεκατετράχρονη Ευαγγελία Κουσίδου συλλαμβανόταν στην Αθήνα διότι μοίραζε εκλογικό υλικό του ΠΑΜΕ και την απέβαλαν για πάντα από το σχολείο και κάθε μέρα στην εφημερίδα Αυγή στην στήλη Ελευθερία στους Δεσμώτες υπήρχε και ένα πορτραίτο φυλακισμένου Ελασίτη που μετά από 13 χρόνια από το τέλος του εμφυλίου ζητούσε χάρη.
Ο Θεοδωράκης είχε την λεπίδα του ταλέντου του σαν όπλο για να κόψει αυτό τον κόσμο και να τον ξαναενώσει. Μέσα σε δύο μήνες από τον Σεπτέμβρη του 62, όταν μόλις είχε κατέβει η Όμορφη Πόλη, ξεκίνησε τις πρόβες για το ανέβασμα του Τραγουδιού του νεκρού αδελφού τον Οκτώβρη από το Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο του Μάνου Κατράκη ο οποίος είχε ενοικιάσει το Θέατρο Καλουτά, ενώ ταυτόχρονα προετοίμαζε να δείξει το Άξιον Εστί στις 22 του ίδιου μήνα, είχε τελειώσει την μουσική για την Ηλέκτρα του Κακογιάννη και οργάνωνε την Μικρή Συμφωνική ορχήστρα, την πρώτη μη κρατική ορχήστρα, με την οποία στις 28 Νοέμβρη θα παρουσίαζε έργα Χέντελ και Μπαχ υπό την διεύθυνση του. Όλα αυτά ενώ έπρεπε να παίρνει άδεια για να βγαίνει από το σανατόριο Τσαγκάρη όπου ήταν έγκλειστος.
Μπορώ να καταλάβω τον καλλιτέχνη, ο οποίος είχε τραυματιστεί στα Δεκεμβριανά, είχε πάει εξορία, τον ίδιο μήνα έκανε αποχή από το συσσίτιο συμπαραστεκόμενος σε απεργία φυματικών φυλακισμένων, να ελπίζει ότι μόνο μέσα στην ενότητα της έννοιας πατρίδα μπορεί να βρεθεί λύση στο πρόβλημα της ταξικής διαμάχης.
Στην ανοιχτή συζήτηση που οργανώθηκε στο θέατρο Καλουτά στις 16 Νοέμβρη 1962 ο Μίκης ήταν ταπεινός, απαντώντας στις επιθέσεις είχε πει ότι εγώ δεν είμαι αρχηγός κόμματος, κάνω τέχνη, δεν μπορώ να καθορίσω την βάση και το περιεχόμενο της ενότητας του λαού. Αυτό ήταν και το μοναδικό λάθος του όταν μετά από πολλά χρόνια θεώρησε ότι μπορεί να καταφέρει και αυτό, αν θυμηθούμε την παρερμηνεία της έντεχνης ομιλίας του στην διαδήλωση για την Μακεδονία από τους «καλλιτέχνες» της πολιτικής συκοφαντίας που δεν του συγχώρησαν ποτέ το Τραγούδι του Νεκρού αδελφού.
Στην ιδία συζήτηση κάποιος φοιτητής τον είχε κατακρίνει: Δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί συναδέλφωση ανάμεσα στον φονιά και το θύμα... Τον αναγνωρίζω αυτό τον φοιτητή, θα μπορούσα να είμαι και εγώ. Έτσι είναι η νιότη, θεωρούμε ότι είμαστε αμόλυντοι, απαιτούμε ένα μέλλον ασυγχώρητο για ή από το παρελθόν και το παρόν. Ή απλά δεν βλέπουμε όλες τις καρδιές. Ο φοιτητής δεν ενδιαφερόταν για το ότι στην διπλανή σελίδα της Αυγής, στη στήλη Ελευθερία στους Δεσμώτες κάποιος παλιός Ελασίτης, εκείνη την ημέρα ο Γιώργος Παπαοικονόμου, φυλακισμένος ισόβια από το '47 στις φυλακές Τρικάλων, ζητούσε για πέμπτη φορά χάρη. Πως μπορείς να είσαι ανελέητα απαιτητικός από τους ηττημένους συντρόφους αλλά και να ελπίζεις σε χάρη για αυτούς;
Τον ίδιο μήνα υπάρχει η είδηση από έναν άλλον εμφύλιο, της Αλγερίας, χιλιάδες μουσουλμάνοι διαδήλωναν εναντίον του σοσιαλιστή και ήρωα των αγώνων της ανεξαρτησίας Μπεν Μπελά. Και εκεί, με αντίστροφους πολιτικά ρόλους στους πρωταγωνιστές, δεν υπήρξε ενότητα και κυριάρχησαν τα χειρότερα στοιχεία.
Τον αναγνωρίζω τον φοιτητή διότι μαθαίνοντας ότι η Ζουζού Νικολούδη είχε χορογραφήσει το Τραγούδι του Νεκρού αδελφού αισθάνθηκα πολύ μεγάλη λύπη, για όλα όσα δεν συζήτησα μαζί της όντας μαθητής της ή όταν χόρευα για αυτήν. Πόσο κοντόφθαλμος υπήρξα και την αντιμετώπιζα με όρους ταξικούς λες και ο εμφύλιος συνεχίζεται, χάνοντας την ευκαιρία να την ρωτήσω για αυτή την πλευρά της. Και τώρα πια αυτό όπως και τόσα που κάνουμε στην ζωή είναι κάτι που δεν επανορθώνεται.
Υστερόγραφο
Ένα μήνα μετά, τον Δεκέμβρη του 1962 ο κοσμοναύτης Γιούρι Γκαγκάριν υπέγραφε κείμενο Ρώσων εναντίον της αφηρημένης τέχνης, με εκφράσεις όπως ότι είναι αντιγραφή πιθήκων. Αχ αυτή η σχέση της αριστεράς με την τέχνη. Ο άνθρωπος που ταξίδεψε στο διάστημα, εκεί που δεν υπάρχουν ούτε θεός όπως είπε αλλά ούτε και αφηγήσεις, δεν είδε τις παγκόσμιες φόρμες που μας ενώνουν και για τις οποίες μιλούσε και ο Μίκης.
Μεγάλο Υστερόγραφο
Το 2018 μετά την επιτυχία της παράστασης «Ιφιγένεια» στην ναυπηγοεπισκευαστική ζώνη του Περάματος με θέμα τα εργατικά ατυχήματα, τόλμησα να προσπαθήσω να φτιάξω ένα έργο για τον Μίκη Θεοδωράκη, κάτι που το ονειρευόμουν σαν ύστατο έργο μου σύνδεσης με την Ιστορία. Όταν το φεστιβάλ Αθηνών μου πρότεινε το επόμενο καλοκαίρι να επαναλάβω την Ιφιγένεια, πίστεψα ότι βρήκα την ευκαιρία και αντιπρότεινα την ιδέα μου για μια παράσταση όπου όλοι οι Έλληνες χορογράφοι, που θεωρούσαν ότι έχουν να πουν κάτι, να χορογραφούσαν από ένα τραγούδι του. Ονειρευόμουν να του προσφέρω αυτό που είχα προσφέρει και στην Ντόρα Τσάτσου όταν είχα οργανώσει μια παράσταση με πρώην μαθητές της χορογράφους όπου με πρόσχημα ότι θα χορεύαμε μουσικές επιλογές της την επισκεπτόμασταν και την συνοδεύαμε προς το τέλος της. Με την πρόταση μου στο Φεστιβάλ Αθηνών ήθελα να του δώσω την χαρά να δει το έργο του χορογραφημένο από όλο τον πλούτο του Ελληνικού χορού, αλλά παραδέχομαι ότι είχα την κρυφή σκέψη πως καθώς δεν μου άρεσε καμιά χορογραφία που είχε γίνει μέχρι τότε σε μουσική του, η πληθωρικότητα απόψεων θα έφερνε κάτι καίριο και κυρίως ταπεινό. Παρότι έκανα εγώ την πρόταση δεν κράταγα για τον εαυτό μου κανένα ρόλο πέρα από αυτόν του εισηγητή και χορογράφου ενός τραγουδιού. Όποιος χορογράφος το αισθανόταν θα έπαιρνε μέρος, το ότι θα έπρεπε να συναντήσει και να μιλήσει με τον Μίκη ήταν αρκετό, δεν χρειαζόταν άλλη διαδικασία επιλογής.
Η άρνηση του φεστιβάλ Αθηνών με μειωτική αντιπρόταση με οδήγησε στο να χορογραφήσω μόνος μου προσπαθώντας να διχοτομήσω τον εαυτό μου. Χορογράφησα ένα μέρος για παιδιά, επικό σαν δείγμα της ελπίδας και κράτησα για μένα και τους ενήλικες χορευτές μου την αδυναμία να χορέψουμε τον Θεοδωράκη, την αδυναμία να τους κινητοποιήσω, προσωπικά χόρευα ένα τραγούδι από το κύκλο του νεκρού αδελφού με ακριβώς αυτή την αδυναμία μου να τους συνεπάρω σε μια γραμμή να ορμήσουμε.
Τώρα, που ετοιμάζονται πολλές παραστάσεις για τον Μίκη, πριν τα ιδρύματα της θάλασσας κλέψουν τον αγέρα του και μας τις παρουσιάσουν ευνουχισμένες και πνευματικά ξεπέτες όπως εκείνο το Canto χορογραφημένο σαν σειρά ερωτικών ντουέτων αλλά και μεταμοντερνιές πχ μπορώ να φανταστώ παράσταση στην Πειραιώς με τεράστιο λευκό σκηνικό και πρωταγωνιστή τον νεκροτόμο του Μίκη να φροντίζει το σώμα του κατά την διάρκεια των πολλών ημερών μέχρι την κηδεία, επαναφέρω την πρόταση. Μια παράσταση από όσους πιστεύουν ότι έχουν να πουν κάτι, όλοι μαζί, σαν εκείνη την άλλη ιδέα που είχα γράψει https://edromos.gr/canto-general/?amp για την πορεία σε ένα μήνα του πολυτεχνείου με δεκάδες μουσικά σύνολα κατά μήκος της διαδρομής να παίζουν το Canto...
Όλες οι φωτογραφίες βρέθηκαν χάρις στα ψηφιοποιημένα αρχεία ΕΛΙΑ-ΜΕΠ και ΑΣΚΙ
Το μέτρο με τα 99 εκατοστά - Διαδικτυακά μαθήματα Contact Improvisation
"Το μέτρο με τα 99 εκατοστά"
Διαδικτυακά μαθήματα Contact Improvisation με τον Κωνσταντίνο Μίχο
Καθε Σαββατο 4:30 μμ
Join Zoom Meeting
https://us02web.zoom.us/j/85888862589
Meeting ID: 858 8886 2589
Επιμένουμε σε διαδικτυακά μαθήματα Contact Improvisation, πριν συναντηθούμε ξανά στο στούντιο.
Στα αλήθεια πιστεύετε ότι η επικοινωνία καθορίζεται από την απόσταση ή εγγύτητα ανάμεσα στα σώματα;
Δεν έχετε μείνει κάποια φορά στην προκυμαία χαιρετώντας προς το πλοίο που χανόταν στον ορίζοντα; Ακόμα και όταν δεν διακρίνατε πια τον άλλον δεν αισθανόσασταν ότι ήσασταν μαζί;
Στo Συνεργατικό στούντιο Λάθος Κίνηση έχουν αρχίσει τα υπόλοιπα μαθήματα, αλλά μέχρι την ημέρα, σύντομα, που θα συναντηθούμε στην σάρκα μας,
μέχρι να δέσει η εμπιστοσύνη ανάμεσα μας,
μέχρι τότε, ακούμε τις επιθυμίες στο σώμα μας,
κοιτάμε τον πιο πλούσιο σε χορευτικές ιδέες χώρο στον κόσμο, το δωμάτιό μας
και βουτάμε και αιωρούμαστε και στηριζόμαστε σε αυτό.
Το διαδικτυακό μάθημα είναι προϋπόθεση για τα μαθήματα C.I στο στούντιο που θα αρχίσουν σύντομα.
Θα έχω ανοίξει από τις 4 και 15 για όποιους έχουν τεχνικές απορίες και θα αρχίσουμε στις 4.30 ακριβώς
καθυστερημένοι δεν βοηθούν στην δημιουργία εμπιστοσύνης ειδικά όταν χρησιμοποιούμε ένα μέσο ήδη αποξενωτικό.
Απαραίτητα:
Ρούχα άνετα διότι θα κινηθούμε,
ανοικτό μικρόφωνο διότι θα μιλάμε
ανοικτή κάμερα για να κοιταζόμαστε,
ανοιχτές πόρτες διότι όλο το σπίτι χορεύεται.
Δεν είναι απαραίτητο να καθαρίσετε το σπίτι σας, τίποτα δεν μπήκε μέσα επί δυο εβδομάδες
ούτε να τακτοποιήστε τα βιβλία στα ράφια, θα τα διαβάσουμε μαζί με όλο το σπίτι
ούτε να μετακινήσετε έπιπλα, θεωρείστε τα σώματα για επαφή
ούτε να μαζέψετε τα πιάτα, είμαστε ότι χορτάσαμε και δεν ολοκληρώσαμε
ούτε να κρύψετε τα άπλυτα ρούχα σας, θα ακουστεί αντιφατικό αλλά τώρα μέσα από την οθόνη που γίνεται πάτωμα, χωρίς την εφησυχαστική ψευδοαρμονία της σωματικής επαφής ίσως να καταφέρουμε να βγούμε έξω από το σώμα που είχε μάθει να κινείται μόνο κάτω από το βλέμμα του άλλου
We continue the Contact Improvisation online classes before we meet in the studio.
Do you really believe that communication is determined by the distance or proximity between bodies?
Haven't you been once in the waterfront greeting the ship that was leaving? even when you didn't see the other person, didn't you feel close?
In the Cooperative studio Wrong Movement, the classes begin, but until the day, soon, when we will meet in our flesh,
until trust is bult again between us,
we listen to the desires in our body,
we look at the most dance-rich space in the world, our room
and we dive and hover and rely on it.
The online class is a prerequisite for the C.I classes in the studio that will begin soon.
"The meter with 99 cm" With Konstantin Mihos
27 June 2020, 04:30 PM Athens
Join Zoom Meeting
https://us02web.zoom.us/j/85888862589
Meeting ID: 858 8886 2589
I will be open from 4 and 15 for those who have technical questions and we will start at exactly 4.30
Delayed ones do not help build trust especially when we use an already alienating medium.
Necessary:
Comfortabl clothes because we will move,
Unmute microphone because we will talk
open camera to look eachother,
open doors because the whole house is dancing.
It is not necessary to clean your house, nothing came during the quarantine
nor to arrange the books on the shelves, we will read them together with the whole house
nor move furniture, consider them as bodies for contact
nor to collect the dishes, we are what we ate but did not satiate
nor will you hide your unwashed clothes, it will sound contradictory but now through the screen that becomes the floor, without the complacent pseudo-harmony of physical contact we may be able to get out of the body that had learned to move only under the gaze of the other
Η μοναδική Έλενα της ζωής μου
Αυτό δεν είναι ένας επικήδειος.
Σήμερα θα τηλεφωνιόμασταν με την Έλενα για να ανταλλάξουμε ευχές για τις γιορτές μας, δεν θα λέγαμε ευχές θα σχολιάζαμε την πρόσκαιρη επικαιρότητα, πχ τo support artists αλλά η κουβέντα σε ένα δευτερόλεπτο θα διέτρεχε τις επιστολές των μουσικών του 18 ου αιώνα που παρακαλούσαν να μπουν σε αυλές, στον τρόπο που το New Deal του Ρούσβελτ διέλυσε το Dance Workers Union κάνοντας τα μέλη του ανταγωνιστικούς χορογράφους και θα κατέληγε στο πως η επιβίωση των αποικιοκρατικών βλέψεων είναι η εξήγηση πίσω από τις ενισχύσεις του Γαλλικού κράτους σε καλλιτέχνες. Αν δεν ήμασταν τσακωμένοι θα προσέτρεχα να την πάρω εγώ πρώτος μόλις πήγαινε μεσάνυχτα και 1’, αν ήμασταν τσακωμένοι θα με έπαιρνε αυτή. Σε όσους είχαν τσακωθεί μαζί της έχω να πω την δική μου πραγματικότητα η οποία είναι ότι η Έλενα έκανε πάντα το πρώτο βήμα επανασύνδεσης, η Έλενα συγχωρούσε την χαζομάρα, την αμετροέπεια, απορούσα πως με συγχωρούσε για τρομερά πράγματα που εγώ δεν έχω συγχωρήσει τον εαυτό μου, η Έλενα ήταν ανελέητη απέναντι στην ατάλαντη φιλοδοξία, την χειριστηκότητα, τον πίσω ψίθυρο.
Όταν έφυγε στις 6 Μαΐου δεν έγραψα επικήδειο, δεν ήθελα να μπλεχτούν τα λόγια μου με τους επικήδειους του κόμματος που έδινε οδηγία στα μέλη του να μην ψηφιστεί, τους επικήδειους των πανεπιστημίων που την ακύρωναν, φίλων που δεν ήμασταν αρκετοί και δυνατοί για να την κρατήσουμε μαζί μας.
Τώρα εδώ θέλω να σας πω ποιοι και πότε θα πεθάνουν στην ζωή σας.
Πρώτα πεθαίνουν οι παππούδες και οι γιαγιάδες, είναι ο πρώτος πόνος, ένας από τους λίγους που θυμάσαι, αυτός που ταυτίζεις με την παιδική ηλικία.
Μετά κάποιος θείος ή θεία και είναι σαν ερωτικός πόνος.
Μετά κάποιος μακρινός συμμαθητής και πιστοποιείς ότι επιβίωσες της εφηβείας.
Μετά οι γονείς και τότε θα ενηλικιωθείτε σε ότι ηλικία και αν είστε.
Μετά θα πεθάνει ένας δάσκαλος ή συνεργάτης και θα αισθανθείτε ότι ο κύκλος αρχίζει να κλείνει και αρχίζεις να μετράς και να τηλεφωνείς κάθε μέρα στους τρεις φίλους της ζωής σου, τρεις είναι πάντα.
Ώσπου έρχεται η στιγμή που φεύγουν οι άνθρωποι με τους οποίους η ζωή μας πήρε μορφή και δεν ξέρουμε πως να συνεχίσουμε χωρίς αυτούς. Οι άνθρωποι που μαζί τους ενορχηστρωθήκαμε. Όταν έφυγε η Νάνσυ Σταρκ Σμιθ ο Στηβ έγραψε I am all that is left from you.
Εγώ, είμαι μόνο όσα δεν πήρες μαζί σου.
Την ιδία εβδομάδα που έφυγε η Έλενα σφράγισαν την Δεξαμενή, εκεί είχα αντικρίσει την Έλενα πριν 40 χρόνια.
Στην Δεξαμενή εμείς ήμασταν σαν όλους τους 19ρηδες της εποχής, άγριοι, δαγκώναμε ο ένας τον άλλον με φιλοδοξίες να κάνουμε τέχνη, πλατσουρίζαμε στο πανκ, σε ταινίες, σε λίγα βιβλία, τρύπιοι από γενιά νομίζαμε ότι πουλώντας πνεύμα θα ξεφύγουμε από την μέγγενη της τάξης μας, ήμασταν σκυλιά, χωρίς στόχο στρεφόμασταν εναντίον ο ένας στον άλλο, ήμασταν η γενιά που μετά θα χορογραφούσε για τον Σημίτη.
Και μια στο τόσο πέρναγε η Έλενα, χρυσαφένια, μικρότερη σε ηλικία από εμάς και ψηλότερη, δεν σταματούσε ποτέ, κανένα τραπεζάκι δεν την κράταγε. Εμείς μόνο την κοιτάζαμε, δεν την κοιτάζαμε όταν ερχόταν διότι δεν τολμούσαμε, η ομορφιά της Έλενας δεν μας επέτρεπε καμιά βουλιμία, την κοιτούσαμε καθώς απομακρυνόταν. Καταλαβαίναμε ότι ήταν από και πήγαινε σε άλλο κόσμο. Όταν ήμασταν μικροί εμείς διαβάζαμε φανταστικές περιπέτειες του Μικρού Ήρωα, είμαι σίγουρος ότι στην Έλενα της αφηγούνταν βιωματικές ιστορίες από την υπόθεση Γκράνιν.
Την Έλενα την ξανασυνάντησα 25 χρόνια μετά σε μια ημερίδα. Την είχαν καλέσει οι κυρίες της πανεπιστημιακής κυψέλης χωρίς να την υπολογίζουν πολύ, και αυτή έκανε την καλύτερη ή την μόνη ουσιαστική ομιλία της βραδιάς. Με τον ποιητικό λόγο της γερά θεμελιωμένο στην Ιστορία έβαλε τελεία στο θέμα της γέννησης του Ελληνικού χορού, διαλύοντας τις εισαγόμενες θεωρίες για υποτιθέμενη σχέση με τον φασισμό και προτείνοντας την αντίληψη της αυτοδιάθεσης αυτών των μοναδικών γυναικών που ατένιζαν το μέλλον με ανασηκωμένα μανίκια, γελώντας.
Οργάνωσα δυο ημερίδες μόνο για να της δώσω ευκαιρία να την ακούσω, στην μια ξεκαθάρισε την δόμηση του φασίζοντος σώματος με χαϊλάιτ της βραδιάς την βιαστική αποχώρηση του τότε Υφ. Πολιτισμού και στην άλλη ξεδιάλυνε γιατί δεν αντέχεται ο χορός που βλέπουμε στον ίδιο χώρο που έγινε η ημερίδα και περιέγραψε την αγωνία των ετερόφυλων ανδρών πως να χορέψουν σήμερα.
Τα περισσότερα βιογραφικά της που διαβάζετε είναι λειψά, δεν περιγράφουν πως με αυτήν δίπλα μου έκανα μερικές από τις καλύτερες παραστάσεις μου, πώς καταλάβαινε τι ένοιωθα και φανταζόμουν πριν το βάλω σε λέξεις. Θεωρώ τον εαυτό μου πολύ τυχεράκια που με επέλεξε σαν φίλο. Εγώ με θεωρούσα απλά σαν ένα ακατέργαστο, άτσαλο μαχαιράκι δίπλα της για συντροφιά, που μπορείς και να κοπείς μόνος σου κρατώντας το, αυτή το λείαινε, το έκανε πιο ακριβές, το ήθελε σύντροφο για να μην είναι μόνη σε πολιτικούς αγώνες, όπως μου εξομολογήθηκε κάποια στιγμή που επέμενε να γραφτώ στο κόμμα και εγώ αρνιόμουν, αυτή ήταν ίσως η μοναδική φορά που ήξερα περισσότερα από αυτήν.
Τώρα θα σας απαντήσω αν μπορούν να κλέψουν την ζωή από ένα άνθρωπο ακόμα και αν είναι όχι μόνο όμορφος, έξυπνος, καλλιεργημένος, από γενιά αλλά ειλικρινής, υπερήφανος, διορατικός, υπομονετικός, γενναιόδωρος.
Μπορούν. Πρώτα σου κλέβουν αυτούς που θέλουν να μάθουν από σένα για να μην μπορείς να πολλαπλασιαστείς, μετά σου κλέβουν αυτούς με τους οποίους θες να συμπορευτείς και μένεις να περπατάς απέναντι μόνος, μετά αυτούς που θέλουν να σε δουν, να σε ακούσουν, να σε διαβάσουν και αισθάνεσαι ότι δεν έχεις ελπίδα, μετά όσο και να παλέψεις για την ζωή είσαι σε ένα βράχο μαύρο που δεν θα φυτρώσει τίποτα όπως έλεγε ο στίχος που μονολογούσε δακρύζοντας, τις ημέρες μετά το δημοψήφισμα, δεν τον θυμάμαι ακριβώς και έχω φάει όλο τον Σολωμό για να τον βρω. Σήμερα έβγαλα από τις βιβλιοθήκες όλα τα βιβλία ποίησης που έχω και τα έφερα στο σαλόνι δίπλα μου να απλώνω το χέρι μου, να βρω έστω μια λέξη. Αν ήταν μια τέχνη που θα ταύτιζα με την Έλενα δεν είναι η Ιστορία αλλά η ποίηση, η ποίηση όχι σαν αυτόνομη τέχνη αλλά η ποίηση μέσα στην καθημερινότητα, την επιστημονική έρευνα, την πολιτική παρέμβαση.
Η Έλενα ήταν πρώτα απ’ όλα ένας ρυθμός στον χώρο. Ο ρυθμός των νοημάτων στις συζητήσεις μας, της έθετες ένα ερώτημα, καταλάβαινε που ήσουν, έβλεπε και άλλη πλευρά και άλλη πλευρά και μετά ήταν ευθύβολη και τελεσίδικη, η απάντηση της ήταν σαν τρίπλες μέχρι να παραδοθείς και μετά καλάθι ή γκολ.
Η Έλενα ήταν το παράθυρο μου στον κόσμο, στην αριστερά, τελικά η αριστερά ήταν μόνο η Έλενα.
Η Έλενα ήταν ο φθόνος των άλλων, δεν έχω ξαναδεί άνθρωπο να τον φθονούν τόσο πολύ και χωρίς ουσιαστική αιτία. Την κατηγορούσαν σαν αριστοκράτισσα που δεν έχει θέση στην αριστερά, ήταν όντως αριστοκράτισσα, όχι λόγω χρημάτων ούτε από μια γενιά αλλά από γενιές αριστερών, όταν ήταν μικρή την έστελναν στο εξωτερικό και μέσα στο κουκλόσπιτο της έκρυβαν τις αντιδικτατορικές προκηρύξεις.
Η Έλενα ήταν το σώμα της, ανεξάρτητο, επίμονα παρόν, γέμιζε τον ορίζοντα προσκαλώντας σε αυτόν, απαιτώντας να πάτε μαζί. Θυμάμαι τον ήχο, το πλατάγισμα της φτέρνας της στο σανδάλι καθώς κατέβαινε την Δεξαμενή, ήταν σαν κουδούνισμα ότι υπάρχει ένας άλλος κόσμος ανώτερος.
Η Έλενα με ξεγέλασε, τηλεφωνώντας μου ένα μήνα πριν, δήθεν για να με προσκαλέσει στον γάμο της αυτές τις μέρες, εγώ ηθελημένα τυφλός απέναντι στον θάνατο την έγραψα στο πρόγραμμα για την επόμενη μου παράσταση. Βρείτε μου τώρα έναν άνθρωπο σε ολόκληρο τον κόσμο που να μπορώ να συνομιλήσω μαζί του για ένα έργο με Αφρικανό ανάπηρο χορευτή, κείμενα των απελευθερωτικών κινημάτων της Αφρικής, την Αϊτή στην εποχή της Ελληνικής επανάστασης και ταυτόχρονα την Αφροδίτη της Μήλου και την ιστορία της Κλασσικής Ελληνικής τέχνης.
Τώρα πράγματι είναι ένα τέλος εποχής, αλλά όχι από ανυπομονησία για την εποχή των επιζώντων, αλλά διότι όσα πράσινα μάτια να διαβάσουν όσα βιβλία, δεν υπάρχουν μανάδες που διαβάζουν αντάρτικα στις πεντάχρονες κόρες τους.
Αυτό είναι ένα ερωτικό γράμμα
Γκοτζίλα εναντίον Χίτλερ
Παγκόσμια ημέρα Αλτσχάιμερ, αύριο και κάθε μέρα
Μερικές συμβουλές από προσωπική εμπειρία
- Μη το παίρνετε προσωπικά.
Δεν σας θυμάται όχι επειδή δεν σας αγαπά ή παραιτείται αλλά διότι πρωτεΐνες έχουν αρχίσει να σκεπάζουν τον εγκέφαλό του. Πρέπει να σκεφτείτε πως θα ήταν αν ξαφνικά εσείς βρισκόσασταν σε άγνωστο μέρος και άγνωστοι σας μιλούσαν και επέμεναν ότι είσαστε σπίτι σας, αυτό βιώνει ένας ασθενής με Αλτσχάιμερ.
Ο τζίρος είναι μεγάλος
Το υποψιάζεστε βλέποντας εταιρείες υποστήριξης να ξεπηδούν συνέχεια και τους γραφειοκράτες των κέντρων πολιτισμού να το συμπεριλαμβάνουν στα προγράμματα τους. 300 000 υπολογίζονται οι συνάνθρωποι μας που υποφέρουν κάθε χρόνο. Πηγαίντε στις εκδηλώσεις τους, πάρτε όσες πληροφορίες μπορείτε για να στοχαστείτε τι θα κάνετε, αλλά δεν συνάντησα ούτε έναν από όσους είναι ανακατεμένοι σε αυτό τον τζίρο που να εμπιστεύτηκα τις προθέσεις του. Είστε μόνος σας μαζί με τον πιο στενό κύκλο ανθρώπων σας. Το Αλτσχάιμερ δεν έχει τον ηρωισμό του αγώνα ενάντια στον καρκίνο και των άλλων μακρόχρονων ασθενειών.
- Λυγίστε, αποδεχτείτε, παροχετεύστε, προτείνετε, ακολουθήστε.
Σαν στις πολεμικές τεχνες. Θυμάστε τον Γκρασχόπερ; από το Κουνγκ Φου; στην τηλεόραση; ε τι πάθατε;
Κάποιες στιγμές θα θυμώσει ανεξήγητα ή θα απαιτήσει απραγματοποίητα και αντιφατικά πράγματα, μην πάτε κόντρα, μην διορθώστε, μην απαιτήσετε, μην παραιτηθείτε, αλλά ενισχύστε τον άλλο και θα κερδίσετε χρόνο μαζί του. Στο "Θέλω να πάω σπίτι μου τώρα" η απάντηση δεν είναι: "Μα είσαι στο σπίτι σου δεν θυμάσαι την κρεβατοκάμαρα σου" αλλά "Θα πάμε μαζί σε λίγο".
- Ώρα για τραγούδι.
Το ξέρετε από το νηπιαγωγείο, θυμόμαστε τραγούδια, κινήσεις, πιο εύκολα από γεγονότα, ονόματα, ώρα για να ξαναδοκιμάσετε. Η μητέρα μου δεν τραγουδούσε σχεδόν ποτέ στην ζωή της, το τελευταίο Πάσχα το πέρασε τραγουδώντας αυτοσχέδια ερωτικά τραγούδια.
- Είναι κλέφτρες, αγράμματες, βαριούνται, σας μισούν.
Έτσι είναι κατά 98% οι γυναίκες από ανατολικές χώρες που θα βάλετε να κρατούν τον άνθρωπό σας ή οι υπάλληλοι στις κλινικές/πάρκινγκ μακράς διαρκείας, Αυτό είναι το τίμημα που πρέπει να αποδεχτείτε επειδή θεωρείτε ότι ο δικός σας χρόνος είναι πιο "πολύτιμος". Τελεία.
- Χομπς ή Ρουσώ προτιμάτε;
Το δίλημμα αν ο άνθρωπος στην ουσία του είναι κακός ή αγαθός θα σκέφτεστε όταν θα προσπαθείτε να κατανοήσετε τον άνθρωπο σας που σιγά σιγά θα μένει γυμνός απ' όλα τα εφόδια πολιτισμού. Η απάντηση δεν βρίσκεται σε κανέναν από τους δυο αλλά στην Αγάπη. Η στιγμή που κάποιος παθαίνει Αλτσχάιμερ είναι η στιγμή που θα μετρηθείτε πόσο αγαπάτε και μπορείτε να δοθείτε σε κάποιον άνθρωπο. Θεωρείστε ότι έχει ήδη φύγει αλλά σας έχει δώσει ύστατο δώρο, ένα φοβισμένο παιδί που δεν θα μεγαλώσει αλλά θα το συνοδέψετε καθώς όλο και μικραίνει.
Μπορώ να σας βεβαιώσω ότι όταν η μητέρα μου έπαθε Αλτσχάιμερ και εγώ κατάλαβα πως να της φέρομαι ήταν τα καλύτερα χρόνια της ζωής μας. Σας εύχομαι το ίδιο
Το βίντεο που επισυνάπτω από την παράσταση μας ΨΥΧΑ (2018 Μικροσκοπικό Θέατρο) https://anastasialyra.com/performances-mikroskop…/297-psycha
είναι της Eleni Polidorou, φτιάχτηκε στα πλαίσια των μεταπτυχιακών σπουδών της στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου στο τμημα Πολιτισμός και παραγωγή ταινιών ντοκιμαντέρ.
Χόρεψαν μαζι μου οι Athina Kyrousi - Salvucci, Melina Iordanidou, Fotini Makaratzi και έπαιξαν live μουσική ο Vassilis Musicinaroom Τζαβάρας και ο Paolo Presta.





